Ile pięter ma Pałac Kultury i Nauki?

Pałac Kultury i Nauki posiada 42 piętra, wliczając w to dwie kondygnacje podziemne. W niektórych źródłach pojawia się informacja o 46 poziomach – wynika to z liczenia pomieszczeń technicznych, a oficjalny wykaz zabytku wskazuje właśnie 42 piętra użytkowe. Zapraszam do lektury artykułu, w którym rozwinę ten temat i przedstawię masę dodatkowych informacji o warszawskim gigancie.

Ile pięter faktycznie ma Pałac Kultury i Nauki?

Pierwotna dokumentacja techniczna z lat 50. XX wieku podaje, że gmach liczy 42 piętra, z czego dwa znajdują się pod powierzchnią placu Defilad. Taką liczbę przyjęto w decyzji o wpisie do rejestru zabytków i powtarzają ją tablice informacyjne na terenie obiektu. Dodatkowe poziomy instalacyjne podnoszą ogólną liczbę kondygnacji do 46, dlatego w popularnych przewodnikach można spotkać obie wartości.

W praktyce dla zwiedzających znaczenie ma przede wszystkim 30. piętro – właśnie tam, na wysokości 114 metrów, urządzono dostępny taras widokowy. Powyżej znajdują się już tylko pomieszczenia techniczne oraz legendarna iglica, w której od 1998 roku gniazdują sokoły wędrowne. Wjazd windą na poziom widokowy zajmuje zaledwie 19 sekund, co samo w sobie stanowi jedną z atrakcji wizyty.

Jak powstał ten socrealistyczny kolos?

Koncepcję wzniesienia monumentalnego wieżowca przypisuje się Józefowi Stalinowi, a formalna umowa między rządami PRL i ZSRR została podpisana 5 kwietnia 1952 roku. Projekt opracował radziecki architekt Lew Rudniew, inspirując się moskiewskimi wysokościowcami zwanymi Siedmioma Siostrami, które łączyły socrealistyczny monumentalizm z elementami amerykańskiego art déco. Aby nadać budowli polski rys, Rudniew odwiedził Kraków, Zamość i Kazimierz Dolny, notując detale attyk i podcieni.

Dar Stalina dla Warszawy

Oficjalnie obiekt przedstawiano jako „dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego”, lecz w praktyce był to wyraźny symbol politycznej dominacji. Według relacji ówczesnego naczelnego architekta Warszawy Józefa Sigalina, podczas wizyty Wiaczesława Mołotowa w 1951 roku strona polska miała przyjąć sowiecką propozycję bez sprzeciwu. Wybrana lokalizacja – pomiędzy ulicami Marszałkowską, Świętokrzyską, Emilii Plater i Alejami Jerozolimskimi – wymagała rozbiórki około 80 ocalałych kamienic oraz zlikwidowania sześciu fragmentów przedwojennych ulic.

Przy budowie uczestniczyło 3500 robotników radzieckich oraz 4000 Polaków. Ekipę z ZSRR zakwaterowano na specjalnie zbudowanym osiedlu „Przyjaźń” na warszawskich Jelonkach, gdzie znajdowały się m.in. kino, biblioteka, stołówka i ambulatorium. Prace ruszyły symbolicznie 1 maja 1952 roku, a już 21 lipca 1955 roku podpisano protokół przekazania gmachu stronie polskiej.

Budowa w liczbach i tragiczne wypadki

Do wzniesienia PKiN zużyto 40 milionów cegieł, 26 tysięcy ton stali oraz tysiące metrów sześciennych betonu. Konstrukcję nośną wieży stanowi spawany szkielet stalowy wypełniony cegłą sitówką – materiałem zmniejszającym ciężar muru o jedną czwartą. Ogrom inwestycji okupiono jednak ofiarami: w trakcie robót śmierć poniosło 16 robotników, pochowanych na cmentarzu prawosławnym na Woli.

Tempo prac narzucały względy propagandowe, więc już w październiku 1953 roku ukończono konstrukcję stalową wraz z iglicą. Pierwotna wysokość budynku liczona do szczytu anteny telewizyjnej wynosiła 230,68 metra, a po dodaniu w 1994 roku wspornika antenowego wzrosła do obecnych 237 metrów. Dzięki temu Pałac Kultury i Nauki pozostaje najwyższym zabytkiem nieruchomym w Polsce.

Otwarcie i pierwsze wrażenia

22 lipca 1955 roku gmach udostępniono publiczności – tego dnia odwiedziło go 20 000 osób. Wcześniej patronował mu Józef Stalin, jednak po politycznej odwilży w 1956 roku imię dyktatora usunięto z fasady. Budynek od początku wzbudzał ambiwalentne uczucia. Leopold Tyrmand zanotował, że warszawiacy szybko ochrzcili go mianem „Pekin” od skrótu PKiN, a Władysław Broniewski określił go jako „koszmarny sen pijanego cukiernika”.

Do budowy zużyto 40 milionów cegieł i 26 tysięcy ton stali, a w chwili ukończenia obiekt był drugim najwyższym budynkiem Europy.

Co można zobaczyć we wnętrzach i na dachu?

W 3288 pomieszczeniach o łącznej powierzchni użytkowej 123 084 m² mieszczą się instytucje publiczne, kulturalne i biura. Gmach jest siedzibą Rady m.st. Warszawy, która obraduje w Sali Warszawskiej, a także Polskiej Akademii Nauk oraz Rady Doskonałości Naukowej. Nie brakuje też placówek otwartych dla turystów i warszawiaków.

Taras widokowy na 30. piętrze

Zlokalizowany dokładnie na wysokości 114 metrów taras to jeden z najchętniej odwiedzanych punktów miasta. Cena biletu normalnego wynosi 25 zł, ulgowego 20 zł, a z Kartą Warszawiaka zapłacimy 22 zł. Rodziny korzystające z Karty Dużej Rodziny mogą wejść za 12 zł od osoby. Obiekt działa codziennie w godzinach 10:00–20:00, wyłączając Wigilię i pierwszy dzień Bożego Narodzenia; specjalne, późnowieczorne wejścia organizowane są m.in. w sylwestra i walentynki.

W 2026 roku z okazji 71. rocznicy otwarcia udostępniono dodatkowe nocne seanse. Przed planowaną wizytą warto sprawdzić bieżące godziny na oficjalnej stronie, ponieważ mogą się zmieniać w związku z wydarzeniami plenerowymi. Z perspektywy tarasu widać nie tylko Śródmieście, lecz także odległe dzielnice, a przy dobrej widoczności tereny poza granicami Warszawy.

Teatry, muzea i basen

Miłośnicy kultury znajdą tu aż cztery sceny: Teatr Studio, Teatr Dramatyczny, Teatr Lalka oraz Teatr 6. piętro. W budynku działa też kino Kinoteka oraz Narodowe Muzeum Techniki, gdzie można obejrzeć zabytkowe samochody i sprzęt komputerowy. Osoby szukające aktywnego wypoczynku mają do dyspozycji basen Pałacu Młodzieży, który niedawno przeszedł pierwszą modernizację od czasu otwarcia gmachu.

Nie wszyscy wiedzą, że z przewodnikiem można zwiedzić niedostępne na co dzień podziemia. Trasa prowadzi przez surowe korytarze pełne oryginalnych urządzeń z epoki PRL-u; różnica wysokości między najniższym a najwyższym punktem wycieczki sięga 125 metrów. Przed głównym wejściem od strony ulicy Marszałkowskiej stoją pomnik Adama Mickiewicza dłuta Stanisława Horno-Popławskiego oraz pomnik Mikołaja Kopernika autorstwa Ludwiki Nitschowej, co podkreśla kulturalną misję obiektu.

Taras widokowy na 30. piętrze jest jedynym ogólnodostępnym punktem na wysokości 114 metrów, z którego rozpościera się panorama całej Warszawy.

Jakie instytucje mieszczą się jeszcze w Pałacu?

W kompleksie działa Collegium Civitas oraz Muzeum Ewolucji PAN, prezentujące między innymi szkielety dinozaurów. W Sali Kongresowej – mogącej pomieścić 3000 widzów – występowały gwiazdy światowego formatu, takie jak The Rolling Stones, Marlena Dietrich czy Leonard Cohen. Niestety od 2014 roku sala pozostaje nieczynna z powodu przedłużającego się remontu.

Na mniej oficjalnym poziomie budynek zamieszkują 11 kotów bytujących w podziemiach oraz sokoły wędrowne, które od 1998 roku gniazdują tuż pod iglicą. Na dachu Teatru Studio, na wysokości szóstego piętra, działa pasieka miejska prowadzona przez Wiktora Jędrzejewskiego z grupy „Miejskie Pszczoły”. Obecność zwierząt pokazuje, że nawet tak monumentalna konstrukcja potrafi współtworzyć miejski ekosystem.

Dlaczego PKiN wciąż wzbudza kontrowersje?

Decyzja o wpisaniu PKiN do rejestru zabytków w 2007 roku wywołała gorącą debatę. Zwolennicy podkreślali wyjątkową wartość artystyczną wnętrz, w których zachowały się żyrandole ze szkła formowanego ręcznie, boazerie oraz rzeźba „Przyjaźń” Aliny Szapocznikow. Przeciwnicy widzieli w tym ochronę symbolu sowieckiej dominacji i przypominali, że pod budowę wyburzono znaczną część ocalałej zabudowy śródmieścia.

Przez lata pojawiały się propozycje zasłonięcia gmachu innymi budynkami, przekształcenia w muzeum komunizmu, a nawet całkowitej rozbiórki. Ostatecznie Pałac wpisał się w tożsamość miasta – dziś jest zabytkiem dokumentującym trudny okres historii i jednocześnie tętniącym życiem centrum kultury. Utrata tytułu najwyższego budynku w Polsce na rzecz Varso Tower (310 metrów) w 2021 roku nie wpłynęła na jego rozpoznawalność.

Spór o zabytek

List otwarty do prezydenta Lecha Kaczyńskiego podpisali m.in. Jan Pietrzak, Jan Pospieszalski i ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, argumentując, że „pomnik architektury kolonialnej ZSRR” nie powinien być chroniony prawnie. Z kolei prof. Andrzej Tomaszewski, ówczesny szef Społecznej Rady Ochrony Dziedzictwa Kulturowego, uznał obiekt za wybitny przykład socrealizmu, podkreślając mistrzowskie wykonanie detali ceramicznych i stolarskich.

Ostatecznie do rejestru wpisano zarówno bryłę budynku, jak i jej wystrój oraz najbliższe otoczenie. Dzięki temu zachowano oryginalne latarnie-kandelabry, murki oporowe i fontanny z motywem delfinów, a także Zegar Milenijny – odsłonięty 31 grudnia 2000 roku na 40. piętrze. Jego cztery tarcze o średnicy 6,3 metra tworzą trzeci co do wielkości czasomierz w Europie.

Symbolika i codzienne życie

Elewację obłożono spiekami ceramicznymi wyprodukowanymi na Uralu, które przez dziesięciolecia zszarzały od spalin – koszt ich renowacji szacowano w 2009 roku na 10–15 milionów złotych. W 2017 roku przeprowadzono próbne czyszczenie fragmentu fasady Muzeum Techniki, uzyskując powrót do jasnopiaskowego odcienia. Taka konserwacja pozwala lepiej dostrzec detale w niszach, gdzie umieszczono rzeźby alegoryczne związane z ideologią marksistowską.

Codzienne funkcjonowanie gmachu zapewnia spółka miejska Zarząd Pałacu Kultury i Nauki Sp. z o.o., która zatrudnia 330 pracowników. Zużycie energii elektrycznej odpowiada zapotrzebowaniu 30-tysięcznego miasta, co czyni z Pałacu jednego z największych odbiorców prądu w stolicy. Mimo imponującej skali obiekt pozostaje dostępny – z Dworca Centralnego i stacji metra Centrum czy Świętokrzyska można do niego dojść w 5 minut.

W 2007 roku PKiN wraz z wystrojem wpisano do rejestru zabytków, uznając go za jeden z najcenniejszych przykładów architektury socrealizmu w Polsce.